fbpx

Pozytywne doświadczenia z dzieciństwa chronią przed depresją

Ostatnio trafiłem na badanie naukowe w którym badacze starali się wyjaśnić jak pozytywne doświadczenia z dzieciństwa chronią przed depresją. Podniesiony przez nich temat jest ściśle powiązany z trwającym od ponad 30 lat ogólnoświatowym badaniem wpływu Niekorzystnych Doświadczeń z Dzieciństwa (ACE - Adverse Childhood Experiences) na zdrowie psychiczne ludzi.

Depresja według metody świadomej sprawczości

Na początek chciałbym abyśmy ustalili czym jest depresja z perspektywy cybernetycznej. W literaturze medycznej, psychiatrycznej i psychologicznej możemy znaleźć wiele definicji depresji. Jednak zwykle nie odnoszą się one do procesów zarządzających działaniem organizmu.
Opisując depresję przy użyciu prawa Ockhama możemy powiedzieć, że depresja jest stanem, w którym system behawioralny zawiesza się. Nie może podjąć decyzji o działaniu.
Przyczyną może być znajdowanie się strefie zamrożenia (teoria poliwagalna) lub może brakować perspektywy niezbędnej do wytworzenia motywacji do działania.
Przykładowo;
człowiek, którym był w dzieciństwie zdominowany przez jednego z rodziców i nie posiadał autonomii, będzie miał psychiką podatną na wchodzenie w strefę zamrożenia. Ponieważ jego system nie posiada doświadczeń z zakresu samodzielności. Autonomia i samodzielność stają się zagrożeniem.

Jeśli jednak taki człowiek w dzieciństwie miał okazję spotkać kogoś wzmacniającego w jego autonomię to w ten sposób system behawioralny uzyskał doświadczenie dające podstawę do wytworzenia motywacji do działania. Niekorzystne życiowe doświadczenia będą miały mniejszy negatywny wpływ na jego system behawioralny.

Tło badania

Kiedy Vincent Felitti i Robert Anda tworzyli cały koncept ACE zwrócili uwagę, że część z ich pacjentów ma znacznie mniejsze obciążenie zdrowia fizycznego i psychicznego pomimo występowania u nich wysokiej punktacji ACE. Według badań osoby wykazujące 4 i więcej punktów ACE są bardziej zagrożone ryzykiem uzależnień i związanych z tym kosztów zdrowotnych.
Z danych zebranych przez zespół Felittiego i Andy wynikają dwa wyjątki.
Są osoby z niską punktacją ACE i wysokim zagrożeniem uzależnień oraz chorób. Są też osoby z wysoką punktacją ACE (4 i więcej) których życie układa się lepiej niż wskazywałyby wyniki badania.

Były dwie teorie związane z tymi wyjątkami. Jedna opierała się o genetyczne uwarunkowania ludzi, jak np. temperament. Druga brała pod uwagę możliwość pojawienia się w życiu dziecka lub młodego człowieka tzw. latarni morskiej.  Kogoś wskazującego możliwość pójścia inną drogą.

Dlaczego wiedza o ACE jest tak ważna

Od ponad 30 lat naukowcy z wielu krajów w różnych konfiguracja badawczych i społecznych testują tezy postawione przez Vincenta Felitti i Roberta Anda.
Jedna z metaanaliz 37 badań wykazała, że osoby posiadające 4 i więcej punktów w skali ACE są czterokrotnie bardziej narażeni na depresję, trzykrotnie częściej doświadczają zaburzeń lękowych i 30krotnie częściej podejmują próby samobójcze.  
Te dane powinny niepokoić, ponieważ z innych badań wynika, że ACE są powszechne wśród dzieci i młodzieży.

Pozytywne Doświadczenia z Dzieciństwa

Badacze z uniwersytetu Simona Frasera postanowili zbadać jak PCE (Positive Childhood Experiences) Pozytywne Doświadczenia z Dzieciństwa wpływają na dobrostan i zdrowie psychiczne młodzieży doświadczającej ACE ( Adverse Childhood Experiences).
Z ich badania oraz wielu innych wynika, że w życiu każdego dziecka występują ACE i PCE. Nasilenie oraz ilość pozytywnych i negatywnych doświadczeń kształtuje psychofizyczną konstrukcję człowieka.

Pozytywne doświadczenia z dzieciństwa to między innymi;
-dobre relacje z rodzicami/opiekunami,
-dobre relacje między rodzicami,
-wsparcie społeczne w rozwoju dziecka,
-możliwość życia i zabawy w bezpiecznym środowisku,
-posiadanie możliwości zaangażowania w życie społeczne,
-otwarty styl komunikacji z dorosłymi.

Od świadomości rodziców oraz innych dorosłych opiekunów zależy poziom obu grup negatywnych i pozytywnych czynników.  

ACE i PCE a teoria imperatywów rozwoju

Podsumowując chciałbym zwrócić Waszą uwagę na spójność teorii imperatywów rozwoju oraz pozytywnych i negatywnych doświadczeń z dzieciństwa.
Teoria imperatywów rozwoju obejmuje 8 determinantów – warunków koniecznych – których spełnienie gwarantuje powstanie bezpiecznej psychiki.
Każdy z 8 imperatywów (bliskość, akceptacja, przynależność, kontrola, radość, bycie potrzebnym, eksploracja, samodzielność) buduje wewnętrzną stabilność i spójność psychiki człowieka.
Równocześnie deprywacja każdego z tych imperatywów prowadzi do destabilizacji i powstawania zagrożeniowej psychiki. Im bardziej zagrożeniowa psychika tym trudniej jest radzić sobie z przeciwnościami codziennego życia.

Imperatywy rozwoju są prostym i łatwym narzędziem. Dzięki nim każdy rodzic może określić jaki jest poziom spełnienia kluczowych pozytywnych doświadczeń z dzieciństwa.  
Spełnienie imperatywów rozwoju będzie najlepiej chroniło psychikę dziecka przed zagrożeniem depresją, używkami czy samobójstwem.

Rodzicielstwo Przyjazne Dziecku
Waldemar Lipiński    

Zapisz się do newslettera
Otrzymuj  powiadomienia o nowych artykułach, ciekawostki, porady dla rodziców i wiele więcej.

Zapisując się akceptujesz naszą Politykę Prywatności.

poczta, mail
Zbuduj swoje szczęście 
z metodą świadomej sprawczości
Sprawdź swój styl przywiązania
Darmowy kwestionariusz
Udostępnij ten artykuł:
© 2024 Fundacja XXII
Designed by GravityOwl
Illustrations by Icons8