Każdy rodzic wie, że dzieci w wieku czterech lat są pełne energii, ciekawości i nieskończonych pytań o świat wokół nich. W tym wieku wiele się dzieje w ich małych główkach. Dzieci zaczynają patrzeć na świat z nowej perspektywy, zadając pytania, które mogą zdumiewać, a czasem nawet zaskakiwać dorosłych. "Dlaczego niebo jest niebieskie?", "Skąd się biorą dzieci?", "Dlaczego babcia jest stara?", "Dlaczego ten pan nie ma jednej nogi". Te pytania, choć mogą wydawać się proste, czasem dziwne a są dowodem na to, że umysł dziecka rozwija się w zawrotnym tempie.
W wieku czterech lat dzieci zaczynają również wykazywać pewne zachowania, które mogą być dla rodziców trudne do zrozumienia. Mogą zaczynać kłamać, być bardziej niezależne i próbować manipulować otoczeniem w celu osiągnięcia swoich celów. Dlaczego tak się dzieje? Czy to normalne? Jak rodzice powinni reagować na takie zachowania?
Wprowadzenie do tematu rozwoju poznawczego i zrozumienie, jak funkcjonuje umysł czterolatka, może pomóc rodzicom w zrozumieniu tych zachowań i lepszym wsparciu swojego dziecka w tym kluczowym okresie rozwoju.
2. Teoria umysłu (ToM)
Teoria umysłu to zdolność do rozumienia, że inni ludzie mają swoje myśli, uczucia i przekonania. Jest to kluczowy element rozwoju poznawczego, który pozwala dzieciom na zrozumienie, że świat, który widzą, może różnić się od tego, który widzą inni. W wieku czterech lat dzieci zaczynają zdawać sobie sprawę z tego, że ich perspektywa jest unikalna. Zaczynają rozumieć, że ich przyjaciele, rodzeństwo czy nawet rodzice mogą patrzeć na tę samą sytuację w inny sposób.
Ale skąd dzieci wiedzą, że inni ludzie mają myśli? W wieku około czterech lat dzieci zaczynają zdawać sobie sprawę z tego, że ich myśli mogą różnić się od myśli innych ludzi. To odkrycie jest kluczowym momentem w ich rozwoju poznawczym. Dzieci uczą się tego poprzez obserwację interakcji społecznych, takich jak rozmowy czy zabawy z rówieśnikami. Zauważają, że inni ludzie reagują na różne sytuacje w różny sposób, co pozwala im zrozumieć, że każdy ma swoje własne myśli i uczucia.
3. Funkcja wykonawcza (EF)
Funkcja wykonawcza to zbiór umiejętności, które pozwalają nam kontrolować nasze zachowanie, planować i podejmować decyzje. Dla czterolatka oznacza to zdolność do czekania na swoją kolej, dzielenia się zabawkami czy kontrolowania swoich emocji w trudnych sytuacjach. To właśnie funkcja wykonawcza pozwala dzieciom na skupienie się na zadaniu, nawet jeśli wokół nich jest wiele rozpraszających bodźców.
Rozwój funkcji wykonawczej jest kluczowy dla zdolności dziecka do samoregulacji. Dzieci uczą się kontrolować swoje impulsy, co pozwala im na lepsze funkcjonowanie w społeczeństwie. Na przykład, dziecko, które potrafi czekać na swoją kolej w kolejce, będzie miało łatwiej w przedszkolu czy szkole, gdzie musi dzielić się uwagą nauczyciela z innymi uczniami.
Kłamstwo u dzieci jest fascynującym tematem. Dlaczego dzieci kłamią? Czy robią to świadomie? Badania przeprowadzone przez Changzhi Zhao pokazały, że zdolność do kłamania jest ściśle związana z rozwojem teorii umysłu. Dzieci kłamią, gdy zdają sobie sprawę, że inni niekoniecznie wiedzą to, co one wiedzą. Kłamstwo jest więc próbą manipulacji rzeczywistością w celu osiągnięcia własnych korzyści.
Ale co jeszcze kryje się za kłamstwem dziecka? Często jest to próba uniknięcia kary lub zyskania aprobaty. Dzieci uczą się, że kłamstwo może przynieść im korzyści, ale z czasem również zdają sobie sprawę z konsekwencji kłamstwa. Dlatego ważne jest, aby jako rodzice zrozumieć motywację dziecka i nauczyć je wartości prawdy.
Rozumienie, jak funkcjonuje umysł naszego dziecka, jest kluczem do skutecznej komunikacji i wsparcia w codziennych wyzwaniach. Oto kilka praktycznych wskazówek dla rodziców:
Rozwój poznawczy dziecka to fascynujący proces, który ma kluczowe znaczenie dla jego zdolności do nawiązywania relacji i funkcjonowania w świecie. Zrozumienie tego procesu może pomóc rodzicom w lepszym wsparciu swoich dzieci w ich codziennych wyzwaniach. Wiedza na temat tego, jak funkcjonuje umysł naszych pociech, pozwala nam lepiej zrozumieć ich potrzeby, reakcje i emocje. Zachęcamy do dalszego zgłębiania tematu, czytania badań i, co najważniejsze, rozmowy z dzieckiem, aby lepiej zrozumieć jego świat i pomóc mu w rozwoju.
Link do artykułu
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34955986/
Waldemar Lipiński
Metoda świadomej sprawczości
